Social Scientist

August 13, 2011

Unit Test in World History (1st Grading 2011-2012)

Filed under: Reviewer in World History @ 12:05 am and

Unit Test in World History (1st Grading 2011-2012)

 (Answers will be submitted on Monday, August 15, 2011)

 

True or false. Write C if the statement/s is true and W if the statement/s is false.

 

1.      Dynasty means “line of  rulers from one family.”

2.      Egyptians learned to use chariots from the Hittites.

3.      Theocracy is a form of government wherein power was concentrated in the hands of a few while democratic government is controlled by its citizen.

4.      Amenhotep IV introduced polytheism in Egypt.

5.      It took nine years for Champollion to decipher the inscriptions in the Rosetta Stone.

6.      Rameses II led the Egyptians to fight against the Hyksos while Ahmose/Ahmosis led the Egyptians to fight against Hittites.

7.      Punic Wars were the series of conflicts between Rome and Carthage while Peloponnesian War happened between the Athenians and Spartans.

8.      Battle of Chalons was the 1st major battle that Rome lost and left the Roman Empire defenseless

9.      Battle of Thermopylae – 300 Spartans led by King Leonidas  fought until death against the Persians.
10.  Pax Romana paved way to the decision of Roman Empire into East and West.

11.  Roman Empire was officially divided in the time of Diocletian-lands in the East  were ruled from Constantinople and lands in the West are ruled from Rome.

12.  Jesus Christ was born in Bethlehem during the time of Julius Caesar.

13.  It was the time of Tiberius when Jesus Christ was crucified.

14.  The idiomatic expression “crossing the Rubicon River” means when a person makes an important decision from which there is no turning back.

15.  Vandals nowadays refers to somebody who destroys property indiscriminately.

16.  Alexander the Great acquired Hellenistic education through his Greek tutor Aristotle.

17.  Tribune was appointed only during crisis when he could exercise absolute authority for six month period.

 

II. Answer what is being ask in this test.

1.      What science describes the important sequence of past events of a particular group of people?

2.      What does history means?

3.      What science refers to the study of the development of a society and the behaviors of the group of people in such society/

4.      What branch of knowledge that the practical purpose is to provide objects necessary for humansustenance and comfort?

5.      It refers to an average weather in a place over a period of time.

6.      It is the occurrence of warm surface water from time to time from the Pacific Basin.

7.      It is the area between the Tropic of Cancer and the Tropic of Capricorn.

8.      These are material wealth found in nature.

9.      It is the shielding of heat from escaping into outer space.

10.  What is world’s highest peak?

11.  What is the lowest lowland on Earth?

12.  What is the total land area of the Earth?

13.  Where could we found the location of the largest strait?

14.  The most beautiful harbor in the world.

15.  They were also called the “Second Babylonians”.

16.  What is the oldest written code of law?

17.  Who are the first group of people to develop a civilization in Mesopotamia?

18.  They are known as “Carrier of Civilization.”

19.  Who was the King of Persia who sent inspectors as “eyes and ears of the King” to Persian provinces?

20.  What are the causes of the fall of Roman Empire?

III. Who am I? Give a brief title or description the given names, terms, palces and concepts below:

1.      Crassus

2.      Lepidus

3.      Pompey

4.      Caesar

5.      Hadrian

6.      Trajan

7.      Octavian

8.      Marcus Aurelius

9.      Consuls

10.  Dictator

11.  Censors

12.  Tribunes

13.  Praetors

14.  Thermopylae

15.  Salamis

16.  Marathon

17.  Punic

18.  Thucydides

19.  Plato

20.  Aristotle

21.  Socrates

22.  Greek

23.  Democracy

24.  Darius

25.  Hittites

26.  Soldiers

27.  Theodosius

28.  Honorius

29.  Harvest Season in Egypt

30.   Jean Francois Champollion

31.  Rosetta Stone

32.  Father of Political Science

33.  Plato

34.  Rameses II

35.  Ahmose

36.  Thutmose III

37.  Optimus

38.  Hadrian

39.  Nero

40.  Marcus Aurelius

41.  Trajan

42.  Julius Caesar

43.  Dictator

44.  Romulus Augustus

45.  Odoacer

46.  Darius I

47.  Battle of Thermopylae

48.  Battle of Salamis

49.  Ostracism

50.  Pericles

51.  Cleisthenes

 

IV. Where do the following concepts belong? Economic, Political, Religious, or Social?

1.      Polytheism

2.      Pottery

3.      Shiva

4.      Ra

5.      Silk weaving

6.      Tombs

7.      Dynasty

8.      Lao Tzu

9.      Palace

10.  Papyrus

11.  Artisan

12.  Pharaoh

13.  Herding

14.  Kingdom

15.  Emperor

16.  Scribe

17.  Civil service examination

18.  Monks

19.  Nirvana

20.  Wooden plow

 

 

 

 

 

God bless on your Periodical Examinations.

 

 

 

(Note: this will served as your reviewer also)

 

DR. RONNIE G. CAINGLET

March 13, 2011

Reviewer in World History (Finals)

Filed under: Reviewer in World History @ 1:12 am and

Reviewer in World History (Finals)

 

“The wisdom of the enlightened shines as they speak and do things” 

Are the statements valid or invalid?

France during the old regime was under the limited monarchy. Palace of Versailles was the symbol of Bourbon extravagance.

The Reigns of Terror ended the old regime in France. Queen Marie Antoinette was sentenced  to death through guillotine.

Philippines is a democratic state with republican system of government. Its legislature is adopting a bicameral system.

The Constitution is the fundamental law of the land. Great Britain has written constitution.

United States of America is composed of 50 states. It was not colonized by any country.

Industrialization is for the welfare of rich only. It is the aim of every country in the world.

Earth is the center of solar system according to geocentric theory. It was postulated by Ptolemy.

Necessity is the mother of invention. Wireless telegraph was invented by Marconi.

King John I signed the Magna Carta or Great Charter. Some of its provisions are the foundation of the Bill of Rights.

 

Tithes                                                              

Absolute monarchy

Cold war                                                                     

Control of natural resources     

Lavish and luxurious way of life                        

Climate change

Allied forces                                                                

National Assembly

Industrialization                                                

Overpopulation

Clergies and clerics                                                      

Axis power

The proletariat or working class                                   

Water Pollution

Communism

 Basic Information

It was the gathering of European leaders aimed in restoring the balance of power in Europe when Napoleon was in exile in the island of Elba.

Events leading to World War I             

Colonial rivalries sparked war

Immediate cause of World War I                     

Outbreak of War

Military alliance provoked war             

The establishment of the League of Nation

Formulation of Entente Cordiale

European competition for spheres of influence in China

Friendship of Italy, Germany, and Austria-Hungary

Assassination of Francis Ferdinand

July 27, 1914

An international organization formed in response to World War II.

It is a foreign policy which aimed to extend the nation’s power over other lands and peoples.

Humans are malnourished because of what?

A government wherein a king or a queen rules within the framework of the constitution.

Which does not belong the group of political concepts?

Cold war existed because of what?

Terrorism is sometimes used by political organization and pursue their objectives.

What is the most pressing problem that the world and humanity is facing at present?

It is a concept which means that no single country should have overwhelming power over other countries.

 “Every nation’s leader must be an instrument of peace and not war”. What it means?

It was during her reigns that England reached her glorious and golden age.

What method Sir Frances Bacon urged all scientists to use?

Why Copernicus, Galileo, and Bruno were declared heretic by the Roman Catholic Church?

How did John Napier make mathematics easier?

Different philosophies and thinkers changed the idea concerning the role of an individual in the society.

In his book, Smith stated that countries could gain prosperity by removing trade restrictions such as tariffs and supply and demand could govern the exchange of goods. What is the title of his book?

\The birthplace of industrial revolution.

What is an act forbidding the employment of children under nine years old?

 “Bourgeoisie” is also a name given to whom?

The grand palace of France that was the symbol French monarchies’ extravagance and power.

What is the method used by the leaders during the “Reign of Terror” in beheading the enemies?

What is the slogan of the French Revolution?

What is the document in English history that guaranteed individual liberties such as the freedom from excessive bail and the right to jury trial?

What is the act of Congress on July 4, 1776 which established the United States of America?

All of the following are factors in exploration and discoveries. Which does not belong to the group?

Technology greatly helped exploration and discoveries. Which one is not included?

Analyze the words if the relationship is cause and effect or effect and cause.

Statement: Modern technology/ exploration and discoveries

Trade improve during the period of exploration and discoveries.

What country pioneered in exploring and discovering distant lands and later on colonizing them?

According to the Treaty of Tordesillas in 1494, all of the land found in the west side of the demarcation line will go to what country?

One of the results of European exploration was the greatest change in ecology the world has ever known.

Who authored the declaration of the American Independence?

Why there was no change in the pattern of Latin American’s life after independence?

The intense feeling of patriotism and love of one’s country.

 

Who said what?

 

“The government was to rule wisely and protect the citizens’ right to life, liberty, and   property.”

 “I led the Continental army and became the first president of the United States of America.”

 “I am the first Prime Minister of England.”

“Conflicts had been fought for… democracy… for the rights and liberties of small nations for free people.”

 “I led Germany to World War II, blitzkrieg Poland and stirred chaos in all of Europe.”

 “ I shall return.”

. “I became general at the age of 24, ruled France for 15 years, exiled in Elba and St. Helena.”

“My assassination sparks the flame of World War I.”

 “I was known as the Father of Socialism and co-authored the books Das Kapital and Communist Manifesto with Friedrich Engel.”

 “Almost everything that happened in the Soviet Union between 1928 to 1983 was wrong and must be corrected. If we are silent of our shortcomings, they will eventually grow.”

“I discovered the New World and thought that I reached the Indies so I called the natives Indians.”

 “I sailed in the name of Spanish King, I named the South Sea discovered by Balboa as Pacific and reached the Philippine islands but was killed by a brave chieftain of Mactan, Cebu”.

 “I am the State, I built the beautiful and magnificent palace of Versailles as symbol of my power.”

 “I may not agree of what you say, but I will defend to death your right to say it.”

 “Children should be educated towards becoming good citizens and be allowed to progress in their own way.”

 

To the Competitors and All 3rd Year Students of World History:

God Bless you always… keep up the best within you..

           

January 19, 2010

Reviewer in World History

Filed under: Reviewer in World History @ 7:41 am and

Kabanata 12

PAGBUBUO NG MGA BANSA

  • · Pagbagsak ng piyudalismo

Mga salik sa tuluyang pagbagsak ng piyudalismo

1.        Paglakas ng kapangyarihan ng mga monarko

-          Pangunahing dahilang ng pagbagsak ng piyudalismo

-          Hindi kaya ng mga baron na magorganisa ng hukbo na armado ng kanyon at baril

-          Baron – panginoong piyudal

2.       Paglahok sa krusada

3.       Pagunlad ng mga bayan at lungsod

-          Sumipot ang mga bourgeoisie o mayayamang mangangalakal na ayaw kumilala sa kapangyarihan ng panginoong piyudal.

4.       Pagkaimbaneto ng mga armas.

  • Inglatera

Sinaunang kasaysayan

-        noong 43 P.K. sinakop ng mga Romano ang Inglatera.

-        tinitirahan ng mga Celtic.

-        umunlad sa kamay ng mga Romano.

-        sinakop ng Jute,  Angle at Saxon noong napabayaan ng Roma

-        noong ika-9 na siglo nilusob sila ng mga Viking at Danish.

-        sinagupa ng Alfred the Great, hari ng kaharian ng Wessex ang mga Dane

-        kinilala ng Inglatera ang kapangyarihan ni Alfred the Great.

Alfred the Great

-          Nagging hari ng inglatera mula 871 hanggang 899.

-          Tinawag na ang dakila dahil sa natatanging kakayahan bilan monarko.

-          Nailigtas ang inglatera sa mga dayuhang mananakop

-          Tinipon ang batas sa isang koda , ang kodang Anglo-Saxon.

-          Anglo Saxon Chronicle – nagsasalaysay sa mga naganap sa Inglatera.

Kasaysayan

-          Taong 1000- ang inglatera a nagsimulang magtatag ng isang malakas at sentralisadong pamahalaan.

-          1066- namatay ang hari, inangkin ni William, duke ng Normandy ang karapatan sa trono

-          Ipinagkaloob kay Harold ng Wessex ang trono

-          Tinawid ni William ang trono at tinalo si Harold sa makasayasayang labanan sa Hastings, at umani ng titulong “ Ang Mananakop ”.

-          Araw ng Pasko 1066- pinatungan si William ng korona bilang bagong hari ng Inglatera.

Haring William

-          Namuno sa Inglatera mula 1066 hanggang 1087.

-          Inilaan ang ikaanim na bahagi ng bansa para sa kanyang sarili at ang natira ay hinati-hati niya sa mga baron.

-          Pinasumpa ang mga baron ng katapatan para kay King William.

-          Hinati ang Inglatera sa mga counties na pinamamahalaan ng mga opisyan ng hari, na hango sa panahon ng mga Anglo-Saxon.

-          Domesday Book- isang survey  na ginagawang basehan sa pagtataas ng buwis.

-          Bawat panginoong piyudal ay direktang pinasumpa ng katapatan sa kanya.

William Rufus o Henry I

-          Anak ni Haring William.

-          Namuno sa inglatera mula 1100 hanggang 1135.

-          Nagtataag ng departamentong Exchequer upang pangasiwaan ang pinansya ng gobierno.

Henry II

-          Apo ni Henry I, anak ng kanyang anak na si Matilda..

-          Nagtatag ng sandataang lakas na binubuo ng mga karaniwang tao upang magsilibi sa hari at ang mga mayayaman ay pinagbabayad nalang nito upang pambayad sa propesyonal na hukno.

-          Namuno mula 1154 hanggang 1189.

-          Pinairal ang Common Law na iisang batas para sa lahat.

-          Ang common law hanggang sa kasalukuyan ay umiiral sa Estados Unidos at sa Gran Britanya.

-          Circuit judges- tawag sa mga hukom na lumilibot sa dependidong ruta na itinadhana ni Henry II.

-          Nalinang ang sistemang Jury.

-          Jury- taong nagdadala sa mga taong akusado sa hukom ng palasyo.

-          Grand Jury- humuhusga sa nagkasala

-          Petit- tinatawag sa ingles na trial jury..

-          Inilipat ang hukom ng klerigo sa hukom ng hari.

-          Tinutulan ito ni Arsobispo Thomas Becket ng Canterbury at naging kaaway ni Henry II.

-          Pinaslang ng isang kabalyero ni Henry si Arsobispo Thomas Becket.

-          Itinanggi ni Henry na siya ay may kinalaman sa pagpaslang.

-          Dahil sa pangyayaring ito, itinigil ni Henry ang paglulunsad ng mga reporma sa sistemang legal.

-          Bago namatay si Henry naabot ng Inglatera ang kanyang kaluwalhatian dahil sa lawak ng hawak niyang teritoryo sa Pransiya.

-          Naging panginoong piyudal din si Henry ng halos kalahati ng kanlurang Pransiya.

Richard ang Pusong Leon

-          Anak ni Henry II, na hinalinhanan siya noong siya ay namatay noong 1189.

-          Nakilala sa tawag na ang Pusong Leon.

-          Napabantog dahils a paglulunsad ngkrusada laban sa mga Muslim .

-          Hindi naging mahusay na pinuno.

-          Kinabagutan ang mga kaakibat na problem sa bansa.

-          Sa loob ng sampung taong pamumuno, anim na buwan lamang ang inilagi niya sa Inglatera

-          Binuwisan ang mga Ingles upang matustusan ang kanyang pakikipagsapalaran sa banal na lupainat maisampa ang pantubos sa kanya nang siya’y mabihag.

-          Napatay noong 1199 habang siya ay nakikipagsapalaran sa Pransya.

Haring John

-          Kapatid ni Richard at anak ni Henry II.

-          Humalili kay Richard.

-          Nawala ang lupaing nasakop ng kanyang ama.

-          Salabanan sa Pransiya tinalo siya ni Philip Augustus kung saan nakuha nitong huli ang Normandy, Britany,  Maine, at Anjou.

-          Naghari mula 1199 hanggang 1216.

-          Sa kanyang pamumuno nagkaroong ng mahabang serye ng labanan na wala naman siyang napagtagumpayan. .

-          Nakipag away din siya kay Papa Innocent III tungkol sa pagatatalaga ng isang Arsobispo ng Canterbury ngunit wala siyang nagawa kundi magparaya.

-          Nakipaglaban sa mga maharlikang ingles hanggang ang mga ito ay magalsa.

-          Noong 1215 pinilint ng mga baron si haring John ang inhandang Magna Carta.

Magna Carta

-          Sa dokumentong ito , kinikilala ng hari ang karapatan ng mga baron at kanilang dito ang karapatan sa makatarungang paglilitis.

-          Ang orihinal ana layunin ng carta ay bigyang proteksiyon ang karapatan ng mga baron at maharlika datapwa’t may mga probisyon dito na tumutukoy sa karapatan ng mga karaniwang tao at mga mahihirap, at ang mga karapatang ito ay itinuturing na pinakamahalagang bahagi ng Magna Carta.

-          Nalinaw nito na ang hari ay nasa ilalim ng batas.

-          Naging pundasyon ng Bill of Rights sa kasalukuyang panahon.

Edward I

-          Namuno mula 1239 hanggang 1307.

-          Sinikap na ipailalim ang buong kapuluan sa ilalim ng isang pamahalaan.

-          Noong 1284 sinakip niya ang Wales.

-          Sinikap na sakupin ang Scotland ngunit nahirapan siyang talunin ang mga scot.

-          Nangailangan ng malaking halaga para sa mga pakikidigma at para sa mga pinsalang naidulot nito kayaa pinagtibay ang Parliamento.

-          Pinulong ang mga maharlika at tauhan ng simbahan at inuotos sa sheriff( local na opisyal ng batas) na magdaos ng eleksiyon para sa kanilang nasasakupan.

-          Humirang siya ng dalawang burgess( mamamayan) at dalawang bourough( baying napagkalooban ng carta).

-          Ang grupong ito ang bumuo ng sinasabing modelong parliamento, dahil ipinares dito ang sumunod na parliament.

-          Dumating ang panahon na bumitaw sa parliament ang simbahan.

-          Ang mga kinatawan ng maharlika ang bumuo ng House of Lords.

-          Ang inihalal na kabalyero at burgess ang bumuo ng House of Commons.

-          Ang House of Commons ang tunay na mga kinatawan ng bayan dahil sila ang tinig ng nakararaming taumbayan.

-          Nagkaroon ng bang pagkilos ang parliament at naisipan nilang tumangi sa kahilingan ng hari hanggang hindi nito itinutuwid ang kanyang pagkakamali, ang pamamaraang ito ay tinatawag na Redress of Grievances.

-          Bumabalangkas din ng mga panukala ang parliamento at tinawag nila itong Bills.

-          Ang panukalang ito ang nagiging acts or statutes kapag nilagdaan o pinagtibay ng hari.

-          Dahil dito ang parliamento ay naging sangay-tagapagpatas o lehislatura.

-          Sa maraming bansa ang parliamento ay may kahulugan na pinakamataas na batasan.

-          Dahil sa Inglatera nagsimula ang parliamento, tinawag itong “Ina ng Parliamento”.

Wars of the Roses

-          Noong 1445, dalawang pamilya ang nagagawan sa trono ng Inglatera—ang House of York at House of Lancaster.

-          Ang kanilang pagdidigmaan ay tinawag na wars of the roses dahil ang ginagamit na sagisag ng house of York ay puting rosas at pulang rosas naman sa house of Lancaster.

-          Noong 1485 si Henry Tudor ng Houseof Lancaster ang naluklok sa trono bilang Henry VII.

-          Pinagisa ni Henry VII ang dalawang pamilya sa pamamagitan ng pagpapakasal sa tagapagmana ng house of York na si Elizabeth at kanyang sinimulan ang dinastiyang Tudor.

-          Namuno ang dinastiyang Tudor hanggang 1603.

-          Umunlad ang kulturang ingles sa ilalim ng mga Tudor at kinilala ang kanilang liderato sa Europa.

-          Sa pagtatapos ng pamumuno ng mga Tudor ang Inglatera ay isa nang mkalakas na bansa.

-          Nabuksan ang kamalayan ng mga tao na sila ay ingles, n asila ay may sariling bansa at mga pinunong maipagmamalaki.

  • Pransiya

-          Noong huling bahagi ng taong 900 ang Pransiya ay tumutukoy lamang sa isang maliit na seksiyon sa palibot ng Paris.

Haring Capetian

-          Noong 987 ang huling haring Carolingian ng Pransiya ay namatay nang walang tagapagmana.

-          Pinili ng asamblea ng mga maharlika si Hugh Capet, Konde ng Paris, bilang hari

-          Ang linya ng mga hari na pinasimulan ni Hugh Capet ay tinawag na Capetian at ang mga ito’y namuno sa Pramsiya sa loob ng 300 taon.

-          Pinamunuan ni Capet ang isa lamang maliit na rehiyon sa palibot ng Paris na tinawag na Ile-de France.

-          Ang ile ay isang salitang pranses na ang ibig sabihin ay pulo.

-          Tinanggihan pa din ng mga basalyo ang kapangyarihan ng hari.

-          Ang mga lupain sa Pransiya ay pinamumunuan ng makapangyarihang panginoong Piyudal.

-          Hindi hinati hati ng mga haring Capetian ang kaharian sa kanilang mga anak, sa pinakamatandang anak na lalaki lamang ang nagmana ng kaharian.

-          Sa sistemang ito sa loob ng 300 taon nangibabaw sil asa loob ng ibang pamilyang maharlika.

-          Ipinakita ng mga haring Capetian na higit silang malakas kaysa sa mga maharlika.

Louis VI o si Louis ang Mataba

-          Unang nagpamalas sa mga Capetian ng kagalingan.

-          Namuno mula 1108 hanggang 1137.

-          Tatlong paraan ng mga Capetian

1.       Pagpapalawak ng mga teritoryo ng kaharian.

2.       Pagtatatag ng isang malakas na sentralisadong pamahalaan.

3.       Pagtataas ng kita ng pamahalaan sa pamamagitan ng pagbubuwis.

-          Nagpapakasal ang mga haring Capetian sa mga anak ng makapangyarihang panginoong piyudal  upang mapalawak ang teritoryong nasasakupan.

Philip II o Philip Augustus

-          Apo ni Louis VI

-          Nabawi ang lupain ng Pransiya sa Inglatera.

-          Noong 1328 nang mamatay ang huling hari ng Capetian, tanging ang Aquitaine at Gascony na lamang ang hawak na lupain ng Inglatera sa Pransiya.

Louis IX o St. Louis

-          Nagtatag ng sistema sa paghuhukom.

-          Ipinagbawal niya ang mga pribadong digmaan at pag-uusig sa pamaamgitan ng paghahamok.

-          Namuno mula 1226 hanggang 1270.

-          Tahimik na tao at isang magiting na krusador.

-          Dalawang krusada ang kanyang pinamunuan:

1.       Noong 1248

2.       Noong 1270 kung saan siya’y namatay sa isang salot.

-          Dahil sa ipinamalas niyang mga banal na Gawain siya ay idineklarang santo ni Papa Boniface VIII noong 1297.

Philip IV o Philip the Fair

-          Apo ni Louis IX

-          Namuno sa Pransiya mula 1270 hanggang 1314.

-          Pinalawak ang teritoryo sa pamamagitan ng pagpapakasal sa tagapagmana ng Navarre at Champagne.

-          Noong 1302 tinanggap niya angkauna unahang pagkakataon ng  mga karaniwang tao sa Estates General o Parliamento ng Pransiya.

-          Sa pasimula ang Estates General ay binubuo  lamang ng kinatawan ng unang dalawang sector ng lipunan- ang unang Estado ng binubuo ng mga klerigo at ang pangalawang estado na binubuo ng mga maharlika.

-          Ang pangatlong sector ng lipunan ay ang pangatlong estado na binubuo ng mga karaniwang mamamayan.

-          Sa pagsapit ng 1300 ang pransiya ay isa nang mjalakas na bansa kung saaang makapangyarihan ang haring Capetian.

-          Ngunit sa tatlong anak ni Philip the Fair ay walang naiwan na lalaking anak na magmamamana ng trono kaya noong 1328 nagwakas ang paghahari ng mga Capetian.

Isandaan Taong Digmaan

-          Noong 1337 inangkin ni Edward III hari ng Inglatera, ang rono ng Pransiya at ito ang naging simula ng isandaan taong idgmaaan na tumagal hanggang 1453.

-          Noong 1429, nilusob ng mga ingles ang Orleans at batay sa takbo ng labanan ay susuko na ang mga pranses.

-          Sumipot an glider na lubha nilang kailangan, siya ay isang batang-batang dalaga na ang pangalan ay Joan of Arc.

-          Wala siyang karanasan sa pagdidigma gunit siya ay nagkaroon ng pangitain na isinugo siya ng Diyos upang pangunahan ang mga pranses at palayain ang pransiya.

-          Binigyan ng hukbo si Joan of Arc at dahil sa matibay na paniniwala ni Joan napalakas niya ang espiritu ng mga pranses at kanilang naitaboy ang ingles sa Orleans noong 1429.

-          Sa loob ng isang taon, bumagsak si Joan sa hukom ng mga Ingles at siya ay idineklarang erehe at mangkukulam ng simbahan at ginawaran ng parusang kamatayan sa pamaamagitan ng pagsunog ng buhay.

Kahalagahan ng nagawa ni Joan of Arc

-          Ang dalagang ito na hindi nakapag-aral ang siyang pumukas sa pambansang espirity o kamalayan ng mga Pranses.

-          Matapos ang pagkamatay ni Joan hindi na nagtagumpay ang mga ingles at pagkawala sa kanila ng Bordeaux noong 1453.

-          Nagwakas din ang isandaang taong digmaan.

-          Walang naiwan sa kanila sa kontinente maliban ang Calais sa hilaga.

-          Bago magtapos ang siglo nagkaroong ng lakas ng loon si Charles VIII na angkinin ang isang bahagi sa Italya.

Ang Simbahan at Pransiya

-          Hidwaan sa pagitan ni Pope Boniface VIII at ni Haring Philip IV noong 1294, ipinagutos  ni haring Philip sa mga klerigo na magbayad ng buwids sa pambansang tesoreriya.

-          Tumutol si pope Boniface at bilang pagtugon ditto ipinagbawal naman ni Philip IV ang paglalabas ng Pransiya ng pera o mga mamahaling bato.

-          Nagging sagabal ito sapagpapadala ng mga klerifo sa kinagawiang bayatin at suportang pera sa Roma.

-          Dahil dito nagparaya  ang papa sa kgustuhan ng Hari.

Babylonian Captivity

-          Pagkamatay ni Boniface nagawan ng paraan ni Philip IV na maging papa ang isa sa kanyang tagapayong Pranses.

-          Mula sa Roma inilipat ng bagong papa ang sentro ng papado sa Avignon.

-          Nagtagal ng pitumpung taon na ang Avignon ang centro ng papado.

-          Sa kasaysayan ng papado mula 1305 hanggang 1337 ay tinawag na Babylonian captivity.

-          Hango ang panahong ito nang ang hebrei ay nagging bihag ng babylonia.

-          Isang malungkot na yugto ng papado.

Kulturang Pranses

-          Troubadour- tawag sa mga makata ng Provence sa timog Pransiya

-          Ang troubadour ay nagpasimula ng isang kulusang pampanitikan noong ik-11 siglo na nagkaroong ng malakng impluwensiya sa buong kanlurang Europa.

-          Sa loob ng isandaan at limampung taon inawit ng mga troubadour ang kanilang mga nilikahang berso bago ito tuluyang pinalis ng Albigensian Crusade.

  • · Espanya

-          Sa loob ng maraming siglo nakipaglabanan ang mga krisyanong portages at kastila upang itabaoy sa labas ng mga bansa ang mga Moor o Muslim.

-          Makalipas ang 300 taon ang mgakaharian ng espanya ay nabuklod nang magkapangasawahan sina Isabela ng Castile at Ferdinand ng Aragon.

-          Sa ilalim ng kanilang pamumuno naitaboy nila ang mga Moor sa espanya.

-          Naging  isang bansa ang Espanya.

Ang Espanya noong ika-16 na siglo

-          Nasa ilalim ng mga Muslim.

-          Naglunsad ng mga Espanol at Kristyano ang Reconquista sa kagustuhang mabawi  ang kanilang lupain.

-          Noong 1400 tanging Granada na lamang ang nasa ilalim ng mga Muslim.

-          Ang kristyanong kaharian ay binuo ng Castile, Aragon at Navarre.

-          Napag-isa ang mga kahariang ito noong ika-16 na siglo at ang Espanya ay kinilala bilang nangununang estado sa Europa at nanatili sa kalagayang ito sa loob ng isang siglo.

Ferdinand at Isabella

-          Si Isabella ang tagapagmana ng Castile at si Ferdinand naman ang tagapagmana ng Aragon, at ang kanilang pagaasawahan ang unang hakbang sa pagiisa ng Espanya.

-          Pinasigla nila ang Reconquista upang mapalayas ang mga Moor sa bansa.

-          Noong 1492 nasakop nina Ferdinand at Isabela ang Granada at ito ang naging hudyat ng pagwawakas ng kapangyarihang muslim sa bansa.

-          Nagtagumpay ang kilusang reconquista.

-          Masigasig sa pagpapanatili ng katolisismo sa bansa.

-          Iniutos ang kombersiyong ng mga Hudyo at Muslim bilang Kristyano na nagnanais tumira sa espanya.

-          Ang paghihigpit na ito a nagpahina sa ekonomiya ng espanya.

Naging makapangyarihan ang mga pinunong Ruso

-          Nahubog ang Rusya ang isa ng malakas at sentralisadong pamahalaan.

-          Walang parliament at magna carta na naglilimita sa kapangyarihan ng kanilang mga pinuno.

Ivan the Great o Ivan III

-          Namuno mula 1462 hanggang 1505.

-          Isang dakilang duke ng Moscow.

-          1480 natapos niya ang pamumuno ng mga mongol sa Rusya.

-          Hinarap din niya ang kahariang Polish- Luthiania, at nabawi nya ang ilang rehiyon sa hanggan.

Ivan the Terrible o Ivan IV

-          Nooong 1552 nasakop ng mga kawal na Ruso ang Kazan sa silangan, na isang pangunahing lungsod ng mga Mongol.

-          Ginamit ng dalawang Ivan ang titulong Tsar na ang ibig sabihin ay Caesar.

-          Tinawag nila ang kanilang sarili na mga bagong Emperador na Kristyanong Orthodox.

Ang naantalang kaisahan ng Alemanya at Italya

-          Noong 850 P.K. ang mga tao sa silangang Pransiyaay tinawag ang kanilang mga sarili na Aleman.

-          Ang kanilang wika ay iba sa sinasalitang wika sa kanlurang Pransiya.

Henry Fowler

-          Isang maharlikang Saxon na naging hari ng silangang Frankland.

Otto the Great

-          Anak ni Henry Fowler.

-          Nagging isa sa pinakamakapangyarihang sa Alemanya.

-          Tinalo ang Hungarian sa Batalya ng Lechfield noong 955.

-          Inakalang pinakamalakas na hari sa Europa.

-          Nakagawa ng pagkakamali at hinangad na sakupin ang italya.

-          Noong 962 si Otto ay lumusob sa tangway ng Italya at hiningi sa papa na siya ay koronahan bilang emperador-romano.

-          Ang salapi nila ay ginamit lamang sa mga digmaan upang makuha ang italya.

-          Tinawag ang kanilang lupain na Banal na imperyo kahit ito ay hindi imperyo.

-          Muling nagging makapangyarihan ang mga maharlika sa kani-kanilang mga lupain.

-          Humiling ang mga maharlika na makapamili ng kanilang mga pinuno kaya sila ay tinawag na elector.

Frederick Barbarossa

-          Nagtatag ng dinastiyang Hohenstaufen.

-          Umaaasa na mapantayan ang kasikatan ni Charlemagne.

-          Kinoronhan bilang emperador ng Roma noong 1155.

-          Ang italya ay nahati sa mga papal states.

-          Noong 1800 nabuo ang mga bansang Alemanya at Italya.

Kabanata 13: Ang Renaissance sa Europa

Renaissance
- isang salitang pranses na ang ibig sabihi’y “muling pagsilang”.

Isang kilusang sekular. Ang pangunahing interes nito ay labas sa saklaw ng relihiyon. “Indibidwalismo” ang binigyang pansinng Renaissance.

Italya- sa siyudad na ito nagsimula ang Renaissance.

Este- pamilya na naghahari sa Ferrera nang sumikat ang mga pintor na sina Leonardo da Vinci, Raphael, atp.

Medici- ang pamilya na sumoporta kay MichelAngelo at Donatello.

Humanitas- ibig o nangangahulugang kultura.

Papa Pious II- iskolar na humanista bago naging papa.

Francisco Petrarca- makata ng Arezzo sa Italya na nanguna sa mga unang humanista.

Cicero at Vergil-  mga romanomng manunulat na binabasa  ni Petrarch

Cazioner- koleksiyon  nga nga tula ni Petrarch

Latin- wikang gamit ni Petrarch sa pagsulat.

Giovani Boccacio- kaibigan  ni Petrach na nagsulat ng mag tula at tuluyan.

Leonardo da Vinci- pinakadakilang pintor ng lahat ng panahon.

Florence- siyudad na nangunasa sining sa panahon ng Renaissance.

Giotto di Bondone- nakaguhit na mga buhay at gumagalaw

Frescoes- pagguhit sa basang palitada.

Perspective- paraan ng pagpipinta na parang totoo.

Michelangelo- nagpinta ng frescoes sa mga pader at kisame sa Sistine Chapel ng Vatican.

La Pieta- Obra Maestra sa iskultura ni Michelangelo

Raphael- tinaguriang pinakadakilang pintor ng Renaissance.

Sistine Madonna- obra maestra ni Raphael.

Venice- kapanabayan ng ng Florence bilang sentro ng sining

Bellini- kilala sa paggamit  ng matitingkad na kulay sa pagpipinta.

Kabanata 14: Ang Repormasyon

Repormasyon – ang malaking pagbabago sa pananaw ng tao tungkol sa relihiyon.

Simony – sistema ng pagbebenta at pagbili ng posisyon sa Simbahan.

Francisco & Dominicano – mga repormista sa loob ng Simbahan noong ika- 13 siglo.

John Wycliffe – Propesor sa Unibersidad ng Oxford ; Tinuligsa ang mga maling sistema ng Simbahan.

John Huss – naging tagasunod ni Wycliffe ; isang paring Katoliko sa Bohemia .

Savonarola – isang mongheng Dominicao na taga-Italya, ang nangaral sa Florence .

Erasmus – tinuligsa ang mga klerigo sa kanilang pakunwaring kabanalan at pagsamba sa mga imahen.

The Praise of Folly – dito’y sinabi ni Erasmus na maraming mga maling sistema ang dapat ituwid sa Simbahan.

Philip IV – mula sa Pransya ; pinilit niya ang papa na lisanin ang Roma at manirahan sa Avignon . Ito ay tinatawag na Babylonian Captivity na tumagal ng 65 taon.

Great Schism – ang talagang naghati sa kapapahan noong 1378.

Johann TetzelDominicanong monghe na lumibot sa Hilagang Alemanya.

Martin Luther – Propesor ng Teolohiya sa Unibersidad ng Wittenberg .

Ninety-five Theses – talaan ng mga pahayag ni Luther.

1521 – taon kung kailan itiniwalag si Luther sa Simbahang Katoliko.

Edict of Worms – nagbabawal sa paglalathala at pagbibili ng mga isinulat ni Luther.

Protestante – itinawag sa mga Lutheranismo

1546- taon ng mamatay si Luther.

John Calvin – abogado at iskolar na Pranses

Predestination – nangangahulugan na pinili na ng Diyos ang maliligtas at ang desisyon na ito ay din a magbabago.

The Institutes of the Christian Religion – aklat kung saan mababasa ang mga aral ni Calvin.

Presbyters – nga nakakatanda na inihalal din ng mga mananampalataya.

John Knox – Scot na disipulo ni Calvin.

Tagapagtanggol ng Pananampalataya – titulong ginawad ng Papa kay Henry VIII.

Act of Supremacy – sa ilalim ng batas na ito, si Henry VII ay kinilala bilang pinuno ng Simbahan sa Inglatera.

Society of Jesus – itinatag ni St. Ignacius Loyola.

Lay people – karaniwang tao.

KABANATA 15: PAGLAKAS NG MGA ESTADO SA EUROPA

1.) PAGLAGANAP NG KAPANGYARIHAN NG ESPANYA SA PANAHON NI CHARLES V

Ferdinand at Isabella

Isabel

Juan

Juana

Catherine

Haring Manuel I ng Portugal

Philip the fair

Tagapagmana ni Emperador Maximillan

Margaret ng Austria na anak ni Emperador

Maximillan

Haring Henry VIII ng Inglatera

Lumaganap ang kapangyarihan ng Espanya sa Europa dahil sa pagpapakasal ng anak nina Ferdinand at Isabela sa mga miyembro ng mga namumunong pamilya sa Europa.

A.)   Charles I (1516-56) at Philip II (1656-98)

Ang dalawang hari na ito ay naging dahilan ng pagtagumpay ng Espanya. Sila ay miyembro ng pamilyang Hapsburg ng Austria .

CHARLES I:

Siya’y anak nila Philip the Fair at Reyna

Juana ,na naging hari ng Espanya noong 1516

sa gulang na 16 na taon at siya’y tinaguriang Banal na Emperador Romano Charles V.

ANIM NA PINAMAHALAAN NI CHARLES V BILANG TERITORYO NG ESPANYA:

America,Sardinia, Milan , Netherlands ,

Franche(Isang lalawigan sa pagitan ng   Pransiya at Switzerland ) at Kaharian ng Naples at Sicily

MGA LUNGDOD NG BANAL NA IMPERYONG ROMANO NA   NAWALA SA PAKIKIPAGDIGMAAN:

Mets, Verdun ,at Toul

MGA PINAGTANGGOL NI CHARLES V:

Ipinagtanggol niya ang Europa laban sa nananakop na mga Turkong Ottoman, at sa Alemanya ang Simbahang Katoliko laban sa Protestanteng Prinsipe.

FERDINAND:

Siya ang batang kapatid ni Charles V na naging hari ng Hungary at Bohemia at siya ang tumuloy sa titulong “Emperador ng Banal na Imperyo Romano”.

Si Charles V ay ipinanganak na Flanders at nagsasalita ng wikang Pranses ngunit siya’y isang hari ng Espanya at dahil doon nag-alsa ang mga tao laban sa kanya dahil itinuturing siya ng isang dayuhan pero kahit na ganito itinaguyod niya ang Espanya hanggang sa araw ng pagbaba niya sa pwesto.

PHILIP II :

Siya’y pinanganak at nag-aral sa Espanya at pinagmamalaki niya ang pagiging Espanol niya.Siya ang anak ni Charles V na nagmana ng posisyon niya. Minana niya ang pamamahala sa lugar na pinamunuan ng kanyang ama pati na rin sa Kanlurang Indies ,Aprika at Pilipinas.

TATLONG ISYUNG PINAG-UKULAN NG PANSIN NI

PHILIP II:

Ang kahinaan ng pamahalaang sentral.

Ang problema hinggil sa relihiyon.

Ang problemang pinansiyal bunga ng digmaan at mga pag-aalsa.

*  Holy inquisition:

Ito ay naging paraan upang pagbuyuhin ang kanilang pagsupil sa mga erehe.

*  Mga nadagdag sa Imperyo ng  Espanya na isa sa mga Kolonya ng Espanya noong panahon ni Haring Philip II: Asya,Aprika,Timog Amerika

*   Portugal:

Ito’y isa sa mga tinaguriang probinsya o lalawigan ng Espanya at ito’y nakalaya sa Espanya makalipas ng 60 na taon.

*  Francis Drake:

Siya ang namumuno sa mga Ingles na sumalakay sa mga Kastila na hindi sinawata ni Reyna Elizabeth.

*   Invincible Armada:

Ito ang barkong ginamit pandigma ng Espanya .

*     Calvinismo:

Ito ang relihiyon ng mga taga-hilagang Netherlands .

*     Katoliko Romano:

Ito ang relihiyon ng mga taga-timog Netherlands .

*      William the Silent:

Siya ang namuno sa rebelyon laban sa mga Kastila at siya ang nagmay-aari ng pinakamalawak na lupain sa hilagang Netherlands at Prinsipe ng Orange .

*       Orange:

Ito’y isang maliit na estado sa Timog Pransiya.

*       Unyon ng Utrecht :

Ito’y kinabibilangan ng pitong lalawigan Protestant e ng lalawigan ng dutch Netherlands o kilalang Netherlands ngayon.

*       Privateer

Ito’y ang pribadong barko na ginamit ng mga Olandes upang      makipaglaban sa mga Kastila.

*        Kasunduan sa Westphalia :

Ito ang nagbigay wakas sa tatlumpung taong digmaan na kung saan kinilala ang kalayaan ng hilagang Netherlands .

*         Austrian Netherlands :

Ito ang kasalukuyan Belgium na dating sinakop ng mga Kastila.

·                  Philip II:

Siya ang anak ni Charles V na naging tagapagmana niya,noong panahon niya siya ay nagkaproblema sa relihiyon sa pagitan ng moor at hudyo at noong panahon niya nagkaroon ng digmaan at ng siya ay mamatay maraming lugar na kanyang sinakop ang siyang napalaya.

Kabanata 15 – 3. Lumakas ang Rusya sa tulong ng mahuhusay na pinuno

Panahon ng Ligalig – malawakang kaguluhan na dinanas ng Rusya sa pagtatapos ng ika-16 na siglo dahil sa pagbagsak ng pamahalaan na nagwakas noong 1913

Mikhail Romanov – napagkasunduan ng Asembleya na hirangin bilang tsar

–          naging isang dakilang imperyo ang Rusya

–          apo si Peter I o Peter the Great

Peter the Great – kilala sa pangalan na Peter I

–          apo ni Mikhail Romanov

–          ­determinadong gawing malakas at modernong estado ang Rusya

–          tinanggap sa Rusya ang mga Europeong iskolar, mga artisano, at mga inhinyero na nagdala ng moda at kaugalian sa mataas na antas ng lipunang Ruso na tumulong naman na magtatag ng mga institusyong pang-agham, baguhin ang kalendaryo at alpabeto, at magsimula ng mga  bagong industriya

–          naniwala sa absolutismo

–          tinanggal ang lahat ng bakas ng nagsasariling pamahalaang lokal

–          ipinailalim ang kapangyarihan sa Russian Orthodox Church

–          itinatag ang pundasyong St. Petersburg (Leningrad) na kanyang naagaw sa Sweden at ginawang rehiyon sa dalampasigang Baltic

Great Northern War – pag-aaway-away ng mga bansa sa hilagang Europa na napagtagumpayan ni Peter at mga kaalyadong bansa (Denmark, Poland at Saxony) na nagwakas noong 1721

Catherine the Great – kilala sa pangalan na Catherine

–          ipinagpatuloy ang sinimulan ni Peter

–          prinsesang Aleman na napangasawa ng tagapagmana ng kaharian ng Rusya

–          matalino, may kakayahang mamuno, ngunit mahigpit

–          ginawang pranses ang wika ng maharlika sa halip na Russian

–          napagtagumpayan ang polisiyang westernisasyon ni Peter na mapalawak ang teritoryong sakop ng Rusya sa pamamagitan ng pagpapabuti sa mga paaralan at pagpapairal ng bagong batas

–          pinahintulutan na ipagpatuloy ang pambubusabos sa mga pesante

–          nabigyan ng malayang daanan patungo sa Black Sea at ng karapatan na protektahan ang mga kristiyanong naninirahan sa loob ng Imperyong Ottoman

–          nasakop ang malaking bahagi ng Poland at ang Crimea na nagbunsod ng ikalawang pakikidigma sa mga Turko

4.Naging makapangyarihang estado ang Prusya

Pinunong Hohenzollern – napakalawak ang kanilang teritoryo at kapangyarihan sa pamamagitan ng diplomasya

– tinanghal na mga pangunahing pinunong Protestanteng mga estadong Aleman

– kinilalang hari ng Prusya

Frederick William I – ikalawang hari ng Prusya

– hindi naibigan ang ugaling Pranses

– matipid, na ang salapi ay ginagamit niya sa pagpapalakas ng Prusya

– dinoble ang bilang ng hukbo na kinilalang pinakamalakas at pinakamahusay sa Europa

– may pambihirang ugali, mabagsik sa pagdidisiplina, na ang palasyo’y tinatrato niyang parang kwartel ng mga sundalo, kaya’t tinawag na Sarhentong Hari

– nagpaplano ng maayos kaya’t naayos ang serbisyo sibil, napaunlad ang kalakalan at industriya, at napagbuti ang pangungulekta ng buwis

– naniwala sa kahalagahan ng edukasyon kaya naglabas ng dikrito na nag-uutos sa mga magulang na papasukin ang mga anak

Dakilang Elektor – ama ni Frederick I

– ginaya ang palasyo ng Versailles ni Louis XIV at pinuno ng mamahaling kagamitan na hindi naman nagustuhan ng kanyang anak (Frederick I) kaya’t ipinagbili nito ang magagarbong kagamitan at muebles ng palasyo

Postdam Guardsisang pamosong koleksyon na labis na pinagkagastusan ni Frederick I

– ang pamimili o pangingidnap ng matatangkad na sundalo para sa hukbo

Frederick the Greatkilala bilang Frederick II

– anak ni Frederick I, apo ng kilalang Dakilang Elektor

– walang interes sa pulitika at military, mahilig magsulat ng tula, tumugtog ng plauta, at magbasa ng pilosopiya dahil dito’y tinawag na Great Fritz ng mga Prussian at kinilala ng mundo na The Great

– dakilang lider-militar at estadistang Hohenzollern, at mahusay na administrador

– sumulat ng maraming aklat kabilang dito ang kasaysayan ng Bradenburg at aklat tungkol sa mga tungkulin ng isang pinuno

– sinakop ang Silesia, na isang lalawigan ng Austria na mayaman sa lupang sakahan at sa deposito ng bakal, at ang mayorya ng populasyon ay mga Aleman (1740)

Maria Theresanaging pinuno ng Austria

– ang mga tao ay hindi nasiyahan sa kanyang pamumuno dahil sa Pragmatic Sanction

Pragmatic Sanctionsinuportahan ng maraming bansa sa Europa ang Hapsburg, Austria na may malawak na teritoryo sa ilalim ni Maria Theresa

– nasaid ang kaban ng bayan dahil sa kampanya nito para malagdaan

War of the Austrian Succesionang sunud-sunod na digmaan na nagsimula nang sakupin ni Frederick the Great ang Silesia, na tumagal hanggang 1748

–     ang Pransiya, Bavaria at Saxony ay pumanig sa Prusya samantalang angn Gran Britanya, Rusya, at Dutch Netherlands ay pumanig naman sa Austria

Kabanata 17: Pagkabuo ng Latin ng Amerika

Si Hernando Cortes ang(conquistador) ang unang nakaharap sa hari ng mga Aztec na si Montezuma, noong Nob. 8, 1519.

1. Sinakop ng mga Europeo ang Amerika
^_^ kasama ni Christopher Columbus ang 1,500 na mga   kastila.
^_^ inilatag nito ang pundasyon ng kasalukuyang Latin Amerika.

Eksplorasyon ni COrtes
-
1494, naitatag ng mga kastila ang lungsod ng Sto. Domingo
-kabisera ito ng Dominican Republic
-1514, sinakop ng kastila ang Cuba.
-Hernando Cortes, 33 y/o, pinamunuan niya ang ekspansiyon sa Mexico.
- taglay niya ang 11 barko,500 kawal,100 manlalayag,16 na kabayo mga aknyon at pulbura.
-nakasagip ng paring kastila si Cortes at ginawang interpreter.
-hinandugan siay ng 20 alipin.
-Malinche, alipin na marunong ng wikang mayan at nahuatl.
-naglakbay siya pahilaga at itinatag ang Vena Cruz.

Pananakop sa mga Aztec
-tinaggap ni Montezuma si Cortes sa Tenochtilla.
-ngunit ng makapasok siya doon, agad niyang binihag si Montezuma
-Inanyayahan ng isang kapitan ni Cortesang mahaharlikang Aztec sa isang salu-salo, at pinaslang.
-napatay si Montezuma at ang mahigit sa kalahati ng mga kastila habang palabas ng Tenochtitllan.
-matapos ang ilan pang paglusob sa mga Aztec, tuluyan na nilang isinuko ang Tenochtilla noong Agosto 1521.At ito ang naging lungsod ng Mexico.

Paglalayag ni Pizzaro
-Francisco Pizzaro,sumunod sa yapak ni Cortes. Anak siya ng isang kawal na nagahahangad yumaman at tumanyag.                   -noong 1530 ay umalis siya mula Panama patungong Peru kasama ang kanyang mga sundalo at kapatid.
-Noong 1524, sumiklab ang digmaang sibil kung saan nag-aagawansa kapangyarihan ang magkapatid na Inca.
-nagtagumpay si Atahualpa, ngunit humina ang kanyang pwersa, kaya sinamantala ito ni Pizzaro at sila’y nagsagupa sa bundok ng Andes noong 1531,nabihag si Atahualpa.
-inalok ni Atahualpa ng ginto si pizzaro, para sa kanynag kalayaan. ngunit matapos makuha ito ay pinatay din siya.
-nagaway-away sila dahil sa hatian.ngunit  tumagal pa pamumuno  nila 16 taon.
-noong 1547, isang kastila ang naluklok sa pamahalaan, bilang gobernador.

Pag-abante ng mga kastila
-nagpadala sila Pizzaro at Cortes ng mga tropang kastila sa pang lugar upang palaganapin ang kapangyarihan nila.
-si Cortes ay umabante sa Sentral Amerika, samantalang si Pizzaro ay nagtungo sa kasalukuyang Ecuador at Chile.
-ang iba ay nagtungo sa mayamang kapatagan ng Columbia na noo’y nasa pamumuno ni Haring Bogota.
-nakita nila ang kasaganahan ng lugar kaya, nilupig nila ito.
-noong 1530, may isang mayamang kastila ang namuno sa isang ekspidisyon. binuo ito ng 12 barko,1500 mga tao,at ilang daang mga bakaat kabayo. lumunsad sila sa bunganga ng ilog Plata.
-doon nila tinatag ang Buenos Aires.

Kolonisasyon ng mga Portuges
-
noong 1500, sinundsan ni Pedro Cabral ang ruta ni Da Gama ngunit lumiko ito sa kanlurang Atlantic at nakarating sa Brazil.
-1530, ng mabahala ang hari ng Portugal na baka, sakupin ito ng Espanya.
-humingi siya sa mayayamang mamamayan ng Portugal para sa binabalak niyang kolonisasyon sa Brazil.
-noong 1565, natatag ang bayan ng Rio de Janeiro.
-naging mapayapa ang kolonisayon  sa Brazil, dahil tinanggap naman sila ng mga Indian doon.
-asukal ang naging pangunahing produktong panluwas ng Brazil.

2. Ang malawak na imperyo ng Espanya sa Amerika
-
hindi naging madali sa Espanya ang pamamahala sa Amerika, dahil mas malaki pa ito kaysa sa kanilang bansa.
-pulo-pulo ang mga lugar dito kaya naging problema sa kanila ang paglalakbay.

Pamunuan ng imperyo
-
itinatag ni Haring Charles I noong 1524 ang Konseho ng Indies upang maktulong niya sa pamamahala sa kolonya
-ang Konseho ang nagpapatibay ng mga batas para sa kolonya ng Espanya.
-noong 1681, nagkaroon ng kalituhan sa pagpapatupad ng mga batas kaya inayos ang mmga ito sa isang simplang koda.
-nagtalaga ng viceroy ang Espanya para sa bagong espanya at Peru.
-tungkulin ng viceroy ana ipatupad ang kanyang polisya.
-ang viceroy ng Espanya ay nakatira sa Mexico at siya ang namamahala sa lahat ng teritoryo ng Espanya sa hilaga at sentral Amerika at mga pulo sa Caribbean.
-ang viceroy naman ng Peru na nakatira sa Lerma ay ang namamahala sa teritiryo ng Espanya sa Timog Amerika.
-ika-18 siglo ng hatiin ang Peru sa 2 vice royalalty:(1)ang Bagong Granada na Bogota ang kabisera, at (2)La Plata na Buenos Aires ang kabisera.

Pangangasiwa sa mga kolonya
-
ang itinalagang mga opisyales dito ay mga kastilang ipinanganak sa Espanya.
-ngunit, lumaganap ang katiwalian sa mga kolonya.
-peninsulares, mga Espanyol na ipinanganak sa Espanya.
-maraming nagalit sa mga kastila, dahil sa diskriminasyong kanilang ginawa sa mamamayan, maging sa kanilang mga kalahi.

Kalagayan sa lipunan ng mga creoles at mestizo.
-creoles, mga mamamayan na anak ng kastila, ngunit isinilang sa kolonya.
-mababa ang rango, kahit mayaman ang mga magulang. gusto maging peninsulares sa pamamagitan ng pagdadamit at pagastang kastilang isinilang sa Espanya.
-mestizo, anak ng kastila at indian.
-mas mababa ang ranggo at walang sariling lupa.
-nabubuhay sila sa pagsasaka ng mga upahang lupa.
-anh kanilang grupo ang bumuo ng pinakamalakingporsiyento ng populasyon sa kolonyal na Latin Amerika.

3.Ang mga Indian at Aprikanong manggagawa sa mga kolonya

*Pinaghati-hatian ng mga sundalo ang mga kayamanan ng Aztec at Inca. Ang mga creoles ay bumuo ng mga sektor ng mga aristokratong may-ari ng lupain. Nagkaroon ng lupain ang Simbahang Katoliko. Ngunit nagkulang sila sa mga manggawa.

Kalagayan ng mga manggagwang indian
-ang mga mabibigat na gawain ay iniatang sa mga indian.
-sila ang nagb ubungkal ng lupa at ginagamit sa pagmimina ng pilak sa mga nadiskubreng minahan sa Mexico at sa Bolivia.
-obligado ang mga indian na magbayad ng tributosa panginoong kastila.
-alipin ang trato ng mga kastila sa mga indian.
-encomienda, sistemang sapilitang paggawa na pinairal ng kastila.
-noong 1540 ipinagwalang bahala ng creole at viceroy ang sistema kaya maraming indian ang namatay sa plantasyon at minahan.
-di makatao ang pagtingin sa mga indian.
-marami ang nangamatay sa sakit na bulutong na dala ng mga Europeo.
-dahil dito bumababa sa 4 milyon ang populasyon india matapos ang 1 siglo.


Paano pinangalagaan ng simbahan ang Indian
-sinikap ng simbahan na kalingain ang mga Indian.
-nagpadala ng misyonero ang simbahan, nagtayo sila ng mga paaralan at pagamutan para sa mga Indian.
-sinikap din nilang proteksyunan nilang proteksyunan ang mga indian laban sa mga creoles.
-Padre Bartolome de las Casas, pinakapamosong  tagapagtanggol ng  mga indian.
-pinili siya ni Charles V.
-nakatulong sa pamahalaan ang simbahan


Misyon ng mga Heswita sa Paraguay
-ang heswita ang pinakamatagumpay na misyonero sa mga kolonya.
-nagtayo sila ng misyon sa mga nayon ng indiang Guaranisa kaslukuyang Paraguay.
tinuruan nila ng maraming bagay ang mga katutubo.
-natutuhan ng mga indian na sumulat at bumasa sa tulong ng mga heswita.
-noong 1767, iniutos ng pamahalaan ang pagpapaalis ng mga heswita sa mga kolonya ng Espanya sa Amerika.

Pagpasok ng mga Amerikanong alipin sa Amerika
-limiliit ang populasyon ng mga indian sa amerika deahil sa karamdaman at pagmamalupit ng mga kastila.
-pumayag ang espanya sa pagpasok ng mga negrong alipin buhat sa Aprika sa kadahilanang kailangan ng mga mangagagawa sa taniman sa kanlurang Indies.
-11 milyon ang kinarga sa mga kolonya ng espanya sa amerika ngunit 2 milyon ang namatay habang naglalayag  dahil sa teribleng kondisyon sa mga barko.

Sistema ng pang-aalipin sa Caribbean
-Ang karamihan sa mga alipin ay dinala sa mga pataniman ng tubo sa mga pulo  sa caribbean.
-tubo ang pangunahing produkto sa caribbean noong 1600.
-Brutal ang sistema ng pang-aalipin sa mga pataniman ng tubo sa Caribbean.

-Nagtrartrabaho ng 18 oras ng isang araw ang mga alipin, maging mga babae, lalaki, kabataan o matanda.

Pakikitungo ng mga Portuges sa mga alipin.

-Umangkat din ng mga alipin ang mga portuges para sa mga pataniman ng tubo sa Brazil.
Ginawa, ito dahil ang mga Indian sa Brazil ay nangangalap lamang ng pagkain at hindi sila marunong magbungkal ng lupa at magtanim.
-Linilala ng mga portuges ang mga alipin bilang mga taong may kaluluwa.
-Naging mahusay na mga artyisano ang ibang mga alipin.
-Ang ibang mga alipin ay tinuruang bumasa at sumulat at ang iba ay ipinadala pa sa unubersidad sa portugal upang magpatuloy ng pag-aaral.

Pagaalasa ng mga alipin.
-Noong 1790, nag-alsa ang mga alipin sa haiti.
Ito ang tinaguriang na pinakamalaki at pinakamatagumpay na rebelton ng mga alipin sa amerika.
Ang Haiti ang kaunahang malayang pamahalaan ng mga itim sa kanlurang hati ng mundo.
4.Sumilang ang sibilisayong Latino-Amerikano
-sa loob ng 300 taon , nagkasama ang 3 uri ng tatlo at kultura-Indian,Aprikano at mga Europeo (kastila at portuges)


Paghahalo ng mg lahi

-nagkapangasawahan ang mga indian, mga puti at mga itim sa kolonya ng Portugalat Espanya sa Amerika.
-sa Mexico, ang pinakamalaking porsiyento ng populasyon ay bunga ng pinaghalong dugo ng mga Kastila at Indian.
-walang gaanong pagtatangi ng lahi sa Brazil.

Mga impluwensiyang Indian at Aprikano sa kulturang Latino Amerikano.
-mahalaga ang papel ng mga indian at aprikano sa paglago ng kulturang Latino Amerikano.
-malaki ang kanilang naiambag sa larangan ng musika, pagpipinta,panitikan,pulitika at maging sa sining at pagluluto.
-inilarawan ng mga katutubo si Jesus sa anyong Indian.
-ang musika ay pinaghalong Europeo at katutubo.
-binuo ito ng mga sinaunang drama at pito ng mga Indian, mga bagong himig at sayaw ng mga aliping Negro, mga awiting pansimbahan buhat sa Europa.

Pangingibabaw ng impluwensiyang Europeo sa kulturang Latino-Amerikano
-ipinilit ng mga mananakop na Kastila at Portuges ang kanilang kultura sa mga katutubong Indian.
-ang sinaunang relihiyon ay pinalitan ng Katolisismo.
-ang paggamit ng dalawang pangunahing wika lamang at pananampalataya sa iisang relihiyon ang nagbubuklod sa buong Amerika sa iisang relihiyon ang nagbuklod sa buong LAtin Amerika sa iisang kultura na tinawagna sibilisasyong Latino-Amerikano.
-itinuro nila ang paraan ng pagsasaka at paglala sa Europeo.
-sistemang pamahalaan, pagbabatas, at ang konsepto ng pribadong pagmamay-ari.
-ang mga lungsod at bayan ay ginaya sa mga bayan at lungsod sa Espanya.
-nang lumunsad ang mga Pilgrim sa Plymouth noong 1620, mayroon nang 4,000 bahay bato sa Lima, Peru.
-ang mga lungsod ay may sistema alkantarilya kung saan dumadaloy ang mga natutunaw na niyebe mula sa kabundukan.

Mga paaralan at pamantasan
-kontrolado ng simbahan ang lahat ng lebel ng edukasyon katulad din ng sistema sa Portugal at Espanya.
-mga 10 porsiyento lamang ng mga tao ang marunong bumasa at sumulat.
-noong 1550, dalawang unibersidad ang nagtatag: isa sa lungsod ng Mexico  at ang isa ay sa Lima, Peru.
-mayroon ng 25 mga kolehiyo at unibersidad sa mga kolonyang Espanya sa Amerika.

Mababang kalagayan sa lipunan ng mga babae.
-ang mga maybahay ng mga propetaryo ang tumutupad ng obligasyon kaugnay sa relihiyon ng pamilya.
-ang pagiging pambahay lamang  ng mga babae at kawalan ng papel nito sa publikong buhay ay naging katangian ng kulturang Latino Amerikano.
-Sor Juana Ines dela Cruz (1651-1659), isang madreng Mexicano na itinanghal na pinakadakilang lirikong makata noong panahong kolonyal.

Kabanata 18: Ang siyensya at ang panahon ng katwiran at pagkamulat.

Copernicus > pinagaralan ang galaw ng araw at planeta

Geocentric > ang mundo ang sentro ng sansinukob at ditto umiikot ang araw , buwan , at iba pang planeta .

Heliocentric > nagpapahayag na ang araw at hindi ang mundo ang sentro ng sistemang solar .

Johannes Kepler > nakabuo ng tatlong batas na may kinalaman sa galaw ng mga planeta .

Galileo Galilei > pinagaralan ang mga likas na batas na may kinalaman sa pagkilospaggalaw ng mga bagay .  Unang nagaral sa pendulo ng orasan .

Isaac Newton > pinakadakilang siyentipiko ng daigdig . mahigit lamang siyang dalawampung taon ng matuklasan niya ang isang sistema sa matimatika na tinawag na calculus . Ang pinakamahalaga niyang nagawa ay ang pagkakadiskubre ng isang pormula sa matematika na nagpapaliwanag tungkol sa grabidad .

Gabriel Fahrenheit > nakaimbento ng unang termometrong mercury .

Andres Celsius > nakaimbento ng termometrong centigrade .

Otto Von Guericke > naimbento ang unang pambomba ng hangin .

Christian Huygens > gumawa ng unang orasang may pendulo .

Robert Boyle > unang taong gumamit ng siyentipikong pamamaraan sa kemistri . Pinatunayan niyang na ang hangin ay hindi elemento sapagka`t binubuo ito ng mga gases .

Henry Cavendish > hindi element ang tubig dahil binubuo ito ng mga gas na hydrogen at oxygen .

Joseph Priestly > napagalaman niya ang iba pang mga kemikal gaya ng ammonia at carbon monoxide .

Antoine Lavoisier > napatunayan na ang nasusunog na bagay ay hindi nagbubuga ng phlogiston sa halip ito ay sumasanib sa dephlogisticated ir na tinawag niyang oxygen .

John Napier > naimbento ang logarithms , ito`y isang maikling paraan sa pagkukuwenta ng mga malakihang numero .

Rene Descartes > nalinang ang analytic geometry .

William Gilbert > pinagaralan ang static electricity .

Benjamin Franklin > unang naniwala na ang kidlat ay katulad ng static electricity sa isang Leyden jar.

Andreas Vesalius > nagpasimula ng pag-aaral ng anatomiya .

William Harvey > nakatuklas kung paano nagratrabaho ang katawan ng tao .

Zacharias Janssen > nakagawa ng unang mikroskopyo

Antoine Van Leeuwenhoek > unang nakakita ng bakterya , gumawa siya ng sariling mikroskopyo at kanyang inilarawan ang anyo ng red blood corpuscles , mikrobyo at iba pang napakaliliit na anyo ng bagay .

John Locke > tinawag niyang social contract ang kasunduan sa pagitan ng tao at pamahalaan .

Francois Marie Arouet > kilala sa tawag na Voltaire , isang manunulat na matalim at mapanuya kung pumuna at wala siyang tiyaga sa mga hangal .

ARKITEKTURA

>isang halimbawa ng marangyang arkitekturang baroque ay ang palasyo ni Haring Louis

XIV

>Neoclassicism , eleganteng porma na may impluwensiya ng sining ng Gresya at Roma

MUSIKA

>Panrelihiyon ang komposisyon ni Bach at ni George Frederick Handel na lumikha ng Messiah.

>kinilala si Haydn sa pagkakalinang ng makabagong musika gaya ng sonata at symphony .

>Si Mozart ay nakalikha ng daang piyesa ng musika bagamat inabot lamang siya ng 35 na taong gulang .

PANITIKAN

>Alexander Pope naglantad sa kabulukan at mga hangal na kagawian ng lipunan sa pamamagitan ng kanyang mga berso .

>Naging popular si Jonathan Swift dahil sa kanyang Gulliver`s Travels , isang istorya ng paglalakbay

>unang akda sa porma ng nobela ay sinulat ni Daniel Defoe . pero marami ang naniniwala na ang unang nobela ay ang kay Samuel Richardsonna pinamagatang Pamela , na ang katumbas na atin ngayon ay soap opera .

>Henry Fielding nobela na Tom jones , isang kahalihalinang larawan ng Inglatera noong ika-18 dantaon .

>Sa sulating kasaysayan mahalaga ang kay Edward Gibbon na pinamagatang Decline and Fall of the Roman Empire

Note: Concentrate your review on the application of these historical facts to a certain situation.

© 2014 Social Scientist   Provided by WPMU DEV -The WordPress Experts.  Hosted by Edublogs